دی ۱۵۱۳۹۶
 
نقد: شترگاوپلنگ؛ نقدی بر سیدمحمدتقی طباطبایی

نقدی بر مقالۀ «مفهوم گزارۀ نظرورزانه در هگل» از دکتر سیدمحمدتقی طباطبایی

از متن: «طباطبایی در مقالۀ «مفهوم گزارۀ نظرورزانه در هگل»، افزون بر تخطی پرشمار و آشکار از اصول نگارش مقالات علمی، تصور و تلقی درستی از سوژه در برنهاد فراکران‌نگر هگل به‌دست نمی‌دهد، و آن‌را با «من اندیشنده» خلط کرده، و نقش این «من اندیشنده» را نیز به چیزی شبیه به من در نزد دکارت، یا حداکثر به مفهوم کانتیِ خوداندریافت (Apperzeption) فرومی‌کاهد. بنابراین فهم او از برنهاد فراکران‌نگر در این مقاله نه‌تنها ناتمام، بلکه در کُلیّت خود، نادرست، غیرهگلی، کژتاب، و بنابراین، یک سوءفهم بنیادین است. البته برداشت ناصواب سیدمحمدتقی طباطبایی از برنهاد فراکران‌نگرِ هگل به‌خودی‌خود عیب نیست، و هیچ پژوهنده‌ای را نمی‌توان به گناه داشتن برداشتی خاص از یک موضوع سرزنش کرد. اما اشکال کار طباطبایی آن است که به‌جای آن‌که فهم اصیلی را از موضوع ۔که برآمده از پژوهش‌های خود نویسنده باشد۔ در چارچوبی علمی، و با رویکردی صادقانه در منظر داوری سایر پژوهندگان و علاقمندان قرار دهد، تلاش کرده است که با درآویختن به آرای دیگران، و درآمیختن سوءفهم خود با آن، و بدون ارجاع به منابع، و با توسل به انواع ترفندها و تردستی‌ها، سوءفهم خود را موجه و مستدل بنمایاند، و یا آن برداشت ناصواب را به پژوهندگان غربی ۔و حتی خود هگل۔ نسبت دهد! ازاین‌قبیل «مقاله»ها، که همچون خوره به جان پیکرنزار علومْ افتاده، متأسفانه، در فضای دانشگاهی ما فراوان می‌توان سراغ گرفت. بر آفتاب افکندن این رندی‌های علمی را با امید به کاستن از شمار آن‌ها ۔و نه تلاش برای مچ‌گیری۔ شاید بتوان به‌منزلۀ گامی مثبت قلمداد کرد.»

بهمن ۲۰۱۳۹۵
 
نقد: دقّ‌البابی برباب نامفتوح هجی کردن هگل

ترجمۀ علیرضا سیداحمدیان از بخش خدایگانی و بندگی، از کتاب فنومنولوژی روح هگل، و ارائۀ شرح و تفسیری بر همان ترجمه، به‌رغم همۀ نقاط قوتی که دارد، وبااینکه در این زمینه از چندین منظر، از آثار مشابهِ پیش از خود دوسه گام فراتر نهاده است، ولی در نهایت، از عهدۀ حل مسئلۀ اصلی‌ایی که خود طرح کرده، برنیامده، و معیارها و مطالباتی را که خود برنهاده، برآورده نکرده است؛ چنان که این کتاب در نهایت، «هستۀ اصلی» یعنی متن هگل را به نحو مطلوب به خوانندۀ فارسی‌زبان ارائه نمی‌دهد، و در یک کلام، ترجمه‌ای از متن به دست می‌دهد که در سطوح عالی «به کار قرائت فلسفی نمی‌آید». آنچه در پی می‌آید، بسط و مستندسازی همین مدعاست به کمک شواهدی از خود کتاب و دلایلی برمبنای همان شواهد.

آذر ۲۷۱۳۹۵
 
درآمدی به فلسفۀ عملی در ایدئالیسم آلمانی (۲): مفاهیم کانونی فلسفۀ آلمانی پیرامون اخلاق؛ از سقراط تا اپیکور

در این نوبت دوم، به‌منظور تدارک بستری برای پرداختن به اصل مطلب، یعنی ورود به مبحث اخلاق در نزد کانت، نخست مختصری به ترمینولوژیِ این حوزه از فلسفۀ عملی در زبان آلمانی –و ترجمه‌های مربوط در زبان فارسی— می‌پردازیم. سپس نظری خواهیم افکند به اَهمِّ مباحث اخلاق، از ارسطو تا اپیکور، و آرای برخی از فیلسوفان را در این دوره بررسی می‌کنیم.

آذر ۲۷۱۳۹۵
 
درآمدی به فلسفۀ عملی در ایدئالیسم آلمانی (۱): مفهوم «آزادی» به‌مثابۀ جان‌مایۀ فلسفۀ عملی

خواهم کوشید در سلسله نوشتارهایی در چند قسمت که به‌مرور انتشار خواهند یافت، در نهایت اجمال، نظری بیفکنم بر مفاهیم اصلی فلسفۀ عملی و خاستگاه و جایگاه آن‌ها در ایدئالیسم آلمانی؛ مفاهیمی مانند «اخلاق»، «حق» و «آزادی». به این منظور در این نخستین نوشتار که درآمدی است بر بحث اصلی، بابِ پیشگفتاری را درزمینۀ «فلسفۀ عملی» -به‌مثابۀ اقلیم «فلسفۀ اخلاق» و «فلسفۀ حق»- خواهم گشود، تا پس‌ازآن، مفهومی بنیادین را مطمح نظر قرار دهم که جان‌مایۀ فلسفۀ عملی در ایدئالیسم آلمانی به‌طور عام، و فلسفۀ اخلاق و حق به‌طور خاص است: مفهوم «آزادی».

اردیبهشت ۲۳۱۳۹۵
 
مقاله: ما و نسبت میان کانت و هگل

اما آیا به‌طور عام نسبتی میان کانت و هگل موجود است؟ و آیا این نسبت در نزد «ما» به‌درستی درک و صورت‌بندی شده است؟ برای پاسخ به این دو پرسش، هم اشراف به فلسفۀ هردو فیلسوف ضرورت دارد، و هم چارچوبی نظری لازم است که از حوصلۀ این مقال افزون است. من اما تلاش می‌کنم در اینجا تنها به یک سویۀ این نسبت، که به گمانم نسبت کانونی میان کانت و هگل را در بر می‌گیرد، بپردازم؛ از تعدادی از شارحان این نسبت در دنیای آلمانی‌زبان نام برم، و سرانجام بکوشم گزیده‌ای از تألیفات فارسی را که به این نسبت پرداخته‌اند برشمارم.

شهریور ۰۹۱۳۹۴
 
مقاله: ورود به متن «پدیدارشناسی»

نویسنده: حامد صفاریان
این نوشتار، بر پایۀ متن کتاب «پدیدارشناسی روح» هگل در زبان آلمانی، به اجمال به بررسی دشواری‌های «خواندن» متون هگل بطور کلی و از نگاه نگارنده و برپایۀ تجربۀ او در پرداختن به زبان متن می‌پردازد.

close
HomepageHomepage